Een High-End Platenspeler voor Low-End budget

Thorens TD166 dus

Introductie

Enige Tijd geleden heb ik opnieuw kennis gemaakt met de LP. Na een periode van 15 jaar hoofdzakelijk CD's draaien kwam ik begin 2001 in contact met Henk van Audioselectief in Sneek. Henk is een volbloed analoog fan en vindt de beste CD speler 'bijna zo goed als een platenspeler' klinken. Daarnaast kent hij bijna alle gangbare draaitafels, armen en elementen en kan zodoende klanten goed adviseren bij hun keuze. Audioselectief is een echte hifi zaak voor en door mensen met een liefde voor muziek en apparatuur om die muziek thuis zo optimaal mogelijk te laten klinken. In de zaak staan altijd een aantal mooie sets met cdspeler en draaitafels speelklaar opgesteld, LP's liggen er ook voldoende en in een van de luisterruimtes vind je altijd wel een paar analogen die rustig zitten te luisteren naar hun eigen favoriete muziek. Daarnaast doet Henk actief mee op een tweetal internet Forums en wil hij minstens 1 keer per jaar de 'Analoge Meeting Sneek' blijven organiseren.

Maar waarom koop je in 2001 nog een draaitafel vraag je je af? Wel in de eerste plaats omdat een draaitafel anno 2001 nog steeds erg goed klinkt. Sterker nog, er is veel meer innovatie geweest op het gebied van draaitafels dan veel mensen denken (en weten). Nieuwe materialen, nieuwe elemenenten, nieuwe ontwikkelingen op het gebied van (phono)versterking hebben een generatie draaitafels opgeleverd die zich kan meten met zeer goede cd spelers.

En het aanbod van LP's is enorm groot: Op platenbeurzen, bij rommelmarkten, kringloopwinkels en bazars van de voetbalclub, overal worden tegenwoordig platen aangeboden. Prijzen varieren van 1 a 2 gulden op een rommelmarkt, tot 5 gulden op een platenbeurs voor een redelijk standaard album en groeien naar een veelvoud daarvan voor zeldzame persingen. Uitgaande van 5 gulden voor een album is LP luisteren zelfs een goedkopere hobby dan luisteren naar CDs, en kun je er eens een paar meer kopen voor hetzelfde geld. Bij aanschaf van een verzameling van 100 LP's in plaats van CD's van gemiddeld Hfl 35,- bespaar je misschien wel Hfl 3000 en daar koop je een mooie draaitafel voor.

Tenslotte hebben veel mensen nog steeds een grote hoeveelheid LP's op zolder staan van 15 jaar of langer geleden en deze worden zelden meer beluisterd terwijl deze vaak wel muziek bevatten die tijdloos goed is en waar je mogelijk goede herinneringen bij voelt opkomen. Vroeger of later voel je de noodzaak om deze muziek, die soms wel en soms niet op CD verkrijgbaar is, weer in volle glorie te kunnen beluisteren. Daarbij heb je soms het gevoel (of eigenlijk mis je het gevoel) dat de CD opname niet per definitie een verbetering is geweest. Als je dat nou ook hebt, dan kun je twee dingen doen:

1.      Je bent helemaal overtuigd van draaitafels net als Henk en ik, en dan zijn er voldoende alternatieven beschikbaar op gebied van een nieuwe draaitafel. Henk en zijn collega's zijn graag behulpzaam bij de keuze.

2.      Je wilt voorzichtig hernieuwd kennismaken, en eerst met een bescheiden budget naar een analoge verslaving toegroeien (om vermoedelijk op een later tijdstip alsnog voor de bijl te gaan).

In het resterend deel van dit artikel wordt beschreven hoe met een beetje geduld, een beetje geld, een beetje goede wil en goede oren een wat oudere draaitafel kan worden aangeschaft en die met een paar ingrepen kan worden opgewaardeerd totdat hij speelt in de eerste divisie. In mijn geval was de aanleiding een goede tweede draaitafel voor opde de studeerkamer.

Eigenlijk wordt beschreven waar je als je net als ik op zoek was naar een goede tweede draaitafel voor op de studeerkamer allemaal aan moet denken ....

Natuurlijk, een Transrotor, Clearaudio, Michel of Acoustic Solid draaitafel is natuurlijk nog mooier (kijk maar eens op de websites van deze leveranciers), maar deze stap kan altijd later nog worden genomen.

De Basis (beginnuh bij die bodum)

De allereerste stap die genomen moet worden is het zoeken naar een goede basis draaitafel om op verder te bouwen. Deze draaitafel moet natuurlijk aan een paar voorwaarden voldoen:

Thorens is het merk dat bij mij als eerste opkwam toen ik deze lijst voor mezelf opstelde. Navraag bij Henk leerde me dat Thorens in ieder geval de meest voor de hand liggende keuze is. In de jaren '80 Thorens het merk dat je associeerde met kwaliteit en in de laatste 20 jaar zijn de meeste ook door blijven draaien. Volgens Henk kan een Thorens mits goed behandeld en op tijd voorzien van een druppeltje olie nog gemakkelijk 10-20 jaar mee. Thorens heeft talloze goede tot zeer goede draaiafels gemaakt (zie website). Goed verkrijgbaar en passend voor ons doel zijn met name de draaitafels van het type TD-160/166 MK1, MK2 etc. Omdat ik een maand geleden voor een prikkie aan een Thorens TD-166 (notenhout) kon komen nemen we deze machine verder als uitgangspunt.

Basisbegrippen Platenspeler

Een platenspeler bestaat eigenlijk uit een drietal belangrijke delen:

De basistechniek achter de Platenspeler wordt uitgelegd op een aparte pagina (klik hier)

Maar laat ik vertellen van m'n zoektocht naar de ultieme low-budget high-output draaitafel voor op m'n studeerkamer (waar de meeste van m'n 500 LP's staan).

Waar vind je een tweedehands Thorens?

Het aanbod van een tweedehands Thorens TD-160/166 is ronduit ruim te noemen. Zoals al gezegd, een Thorens is gebouwd als een tank en heel veel draaien er nog. De prijzen zijn een beetje afhankelijk van het aanbod, waar hij wordt aangeschaft en de staat waarin hij zich bevindt.

Op http://www.marktplaats.nl en op http://www.ibazar.nl worden regelmatig tweedehands Thorens' aangeboden voor prijzen die varieren tussen de Hfl 100,- en Hfl 300,-

De uitvoeringen zijn of in hout, zwart of zelfs in zilver. Er zijn natuurlijk ook duurdere versies van deze draaitafel in omloop, meestal voorzien van een duurdere arm (SME) en/of een duurder element.

We gaan wederom uit van het basismodel, meestal voorzien van een rechte Thorens TP-16 arm met een  Ortofon F15S-mk2 element of vergelijkbaar origineel element. Een oude Thorens is vaak nog voorzien van een zogenaamde DIN aansluitplug voor op de versterker.

Bieden op een markt op internet is simpel. Sommige sites zoals ibazar.nl vragen je te registreren. Dit betekent ook dat er een veel strenger beleid is voor wat betreft het gestand doen van en bod of het verkopen indien de minimale vraagprijs uiteindelijk is bereikt. Andere sites zoals marktplaats.nl vragen eigenlijk weinig van koper en verkoper en  in principe zijn deze sites zelfregulerend. Hou met name bij deze laatste catagorie in de gaten dat koper en verkoper niet gehouden zijn aan de transactie als ze op enig moment mochten besluiten ergens anders te kopen of te verkopen aan de buurman voor minder geld dat doe je daar niets aan.

Absoluut aan te raden is om een aantal vragen te stellen aan de verkoper voordat je echt  de koorts van het bieden te pakken krijgt:

Wees niet bang dat een enorm goede aanbieding je neus voorbij gaat, er worden voldoende draaitafels aangeboden.

Na een of meerdere keren bieden op een internet marktplaats kreeg ik uiteindelijk een Thorens te pakken voor het luttele bedrag van Hfl 125,-  en volgens de bezitter technisch prima in orde, hij had alleen 15 jaar in een doos op zolder gestaan (en dat zag je). Dus op een Zaterdag in de auto gesprongen en het apparaat opgehaald.

Waar moet je op letten?

Er zijn een aantal zaken waar je goed op moet letten bij de aanschaf van een Thorens platenspeler, te beginnen met luisteren:

Indien mogelijk zou ik de platenspeler laten demonstreren door de eigenaar op zijn installatie. Hiervoor heb je een eigen LP meegenomen (ja toch?) die je goed kent. Let goed op de verhouding links en rechts in het geluidsbeeld en op mogelijke vervorming. Erg belangrijk is dat er bij zeer stille passages (inloop en uitloopgroef) geen bijgeluiden van de motor (rumble) te horen zijn, de Thorens is een snaaraangedreven ontwerp en hier mag je de motor eigenlijk niet horen zelf niet op redelijk volume.

Kijk ook tijdens het draaien of het plateau mooi rustig beweegt en niet 'wiebelt' kijk of de arm rustig blijft als er een echt vlakke LP op speelt.

Hoewel 'looks' niet zaligmakend zijn is een beschadiging vaak wel tekenend voor de manier waarop er mee is omgegaan. Goed nakijken dus en bij twijfel 'niet inhalen'.

De stofkap moet natuurlijk goed open kunnen of af kunnen sluiten. Een 'nieuwe' stofkap is niet gemakkelijk (lees NIET) aan te komen, dus als looks belangrijk voor je zijn en je vindt de stofkap er niet uitzien (barst, stukje uit), zie dan van de aankoop af. Mij maakte het eerlijk gezegd niet uit dat er een stukje uit het scharnier was, want platen draai je zonder stofkap, en hij kan er evengoed om dicht.

Bekijk nou de machine eens van dichtbij. Neem het plateau van de basis af, eerst de rubbermat en daarna het aluminium plateau. Eronder bevindt zich de motor en de aandrijfsnaar die om de motorpoelie en het kleinere aandrijfplateau loopt. Haal de aandrijfriem van het onderplateau af en zet het aluminium plateau erop terug en laat het vrij draaien. Het plateau moet volledig vrijlopen en mag hierbij eigenlijk geen geluid maken. Knarsen, niet lekker lopen etc. duidt op lagerproblemen en deze zijn meestal niet meer te verhelpen.

Kijk tevens of het plateau horizontaal loopt door bijv. met je nagel vlak bij de onderkant van het plateau te houden. Tijdens het ronddraaien mag het plateau niet slingeren en de afstand met je nagel moet dus constant blijven.

Haal het plateau er weer af en bekijk de snaar goed. Een originele Thorens snaar is eigenlijk het beste, deze herken je aan de woordjes 'Thorens' op de snaar. Niet originele snaren kunnen vaak prima dienst doen maar geven soms wel kleine praktische probleempjes. De snaar moet niet vol zitten met scheurtjes, maar moet mooi soepel zijn en best wel veerkrachtig.

Doe de stekker in het stopcontact, leg de snaar weer om het binnenplateau en de motorpoelie en zet de draaitafel aan op 33 toeren. Wissel nu van snelheid naar 45-toeren, de snaar wordt door een armpje nu naar boven op de poelie geleid. Als het goed is wordt binnen luttele seconden de snelheid correct aangepast en zit de snaar volledig bovenop de poelie en loopt hij vrij van het armpje. Niet originele Thorens snaren hebben met dit kunstje nogal eens problemen. Dit is geen reden om de draaitafel niet te kopen, wel bedenken dat een originele Thorens snaar ca. Hfl 45,- kost. Motor uit...

We bekijken de arm. Bij veel Thorens' bestaat de arm uit twee delen die je uit elkaar kan schroeven (maar er zijn veel varianten van de arm). Kijk of de arm lift goed werkt, het contragewicht aanwezig is. Zet de arm naar omlaag. Draai aan het contragewicht totdat de arm bijna in evenwicht is. Controleer nu of de dwarsdrukcompensatie (magnetisch of middels een gewichtje) werkt, de dwarskrachtcompensatie moet de arm zachtjes naar buiten willen drukken en dient om de naald midden in de groef te drukken, want deze heeft de neiging naar de binnenkant van de groef te 'leunen'.

Controleer de 4 aansluitdraadjes bij het element. Deze zijn aan het uiteinde voorzien van zilveren klemmetjes en deze moeten goed vastzitten (geen soldeerwerkjes a.u.b.). Kijk ook goed naar de naald en het cantilever. Zit de naald mooi recht in het element, geen knikjes of beschadigingen op het cantilever?

Alles goed? Kopen!

Vervoer de Thorens op een vlakke ondergrond in de auto. Haal het plateau er af om de vering niet te zwaar te belasten tijdens het vervoer. Als je het gevoel hebt dat de naaldkracht sowieso niet super is ingesteld kun je zelfs overwegen om het contragewicht eraf te halen.

En nu, wat te doen bij thuiskomst?

Om een Thorens draaitafel bij thuiskomt speelklaar te krijgen heb je de volgende zaken nodig:

Allereerst is het goed om het lager even een paar drupjes olie te geven. Daartoe begin je door de stofkap eraf te halen, de arm goed in de klem te zetten, gewichtjes (als je die hebt) voor de dwarsdrukcompnsatie even eraf halen en natuurlijk moet het zware plateau en de aandrijfsnaar worden verwijderd.

Daarna zet je de Thorens met z'n achterkant naar onderen op tafel, voorkant naar boven en met de onderkant naar je toe. Verwijder de 4 schroefjes in de poten, de onderplaat kan nu los. Vlak bij de as van het plateau zit een schroefje (1) dat een klem vastzet waarmee het aandrijfplateau wordt geborgd. Haal de schroef eruit en haal de borging voor het plateau weg. Zet de draaitafel weer even normaal neer op tafel en haal met een draaiende beweging het aandrijfplateau van de as. Maak de as even schoon met een niet pluizende doek en evt. met een wattenstaafje rommel uit de bus van het lager halen.

Nu m.b.v. een spijker die in de motorolie is gedompeld voorzichtig twee druppels olie op het lager laten zakken. Nu kan het lager worden teruggeplaatst met een draaiende beweging. Merk op hoe goed zo'n lager aansluit, het plateau zakt maar langzaam terug over het lager. Nu de borging weer terugplaatsen en vastschroeven en klaar is Kees.

Omdat de stofkap van een platenspeler voornamelijk geschikt is om stof aan te trekken (statische electriciteit die door draaing wordt opgewekt wordt overgebracht op een kap), draaien we natuurlijk platen ZONDER stofkap (ja ja).

Maar natuurlijk is het wel handig dat de kap erop geplaatst kan worden als er langere tijd geen platen worden gedraaid, en daarom moet hij er wel fatsoenlijk uitzien. Door met commandant de kap te poetsen kunnen kleine krassen en beschadigingen gemakkelijk worden verwijderd. Grotere krassen kunnen ook wel wel, maar daar is ofwel meer geduld voor nodig of iemand met een polijstmachine.

Aansluiten op de Versterker

De meeste versterkers van 15 tot 20 jaar oud hebben nog een Phono voorversterker aan boord, en indien de draaitafel is voorzien van en MM element kan deze rechstreeks worden aangesloten op zo'n versterker op de Phono ingang.

Omdat een MM element slechts ongeveer 2.5mV aan spanning levert kun je een draaitafel niet aansluiten op een tape, tuner of aux ingang van de versterker zonder dat er een extra versterking plaatvindt. Daarnaast is er een zogenaamd RIAA filter nodig dat meestal in de Phono voorversterker is ingebouwd om het geluid van een platenspeler neutraal weer te kunnen geven.

Een MC element levert nog minder spanning, gemiddeld zo'n 0.25 mVolt. Dat is wel heel erg weinig, dus hier dient een kwalitatief goede versterker eerst het signaal op te krikken voordat een normale lijningang van de versterker hier iets me kan. Echter maar enkele versterkers zijn voorzien van een MC ingang, dus meestal moet voor draaitafels die voorzien zijn van en MC element een aparte phono voorversterker worden aangeschaft (een zogenaamde prepre).

Een goede tussenvorm die de voordelen van een MC element verenigt met het aansluitgemak van een MM element is het MC-high element. Een MC-high element is een MC element dat ongeveer de spanning levert van een MM element (dus een ietsie zwaardere spoel heeft).

Indien de versterker niet is voorzien van een separate Phono ingang moet er een phono voorversterker worden aangeschaft. Prijzen varieren nogal:

Zoals hierboven al vermeld zijn originele Thorens vaak voorzien van een DIN kabel, zo ook mijn eigen exemplaar toen ik het kocht. Dit was overigens wel het beste bewijs dat hij 15 jaar op zolder had gestaan: De doos zat goed onder het stof, en er zat een DIN-plug aan. Jammer is in zo'n geval dat je hem dus niet kan beluisteren bij de verkoper. Een DIN plug is een 5-polige plug die in de wat oudere versterkers (1970) gebruikt werd om stereo signaal in 1 plug de versterker in te voeren. Tegenwoodig nauwelijks meer in gebruik, dus daar moet een verloopsnoertje voor worden verkocht, of, en dat klinkt veel beter, er moeten een paar nieuwe stekkertjes aan worden gemonteerd. Dit is een fijn werkje waarbij je moet solderen, als dat niet je hobby is adviseer ik om het te laten doen..

Losse cinch/tulp stekkers worden in bouwmarkten ook wel aangeboden, maar beter is het om twee iets betere exemparen te kopen bij een audiozaak. Kosten vanaf ca. Hfl 5,- per plug. Koop een rood gemarkeerde voor het rechterkanaal en een witte (soms ook zwart of blauw) voor het linker kanaal. Het gemakkelijkst is om de din plug dicht bij de draadinvoerg af te knippen. De kabel bestaat eigenlijk uit twee aparte kabels voor linker en rechter kanaal die gemakkelijk zijn te scheiden (7 cm) met een klein mesje. Aan Linker en rechter kanaal wordt vervolgens een aparte plug gesoldeerd: Elke ader bestaat uit een buitenmantel met daarin een afscherming en daarbinnen een witte of rode draad. De witte (of rode) draad wordt op de plug op de middenaansluiting gesoldeerd en de afscherming dan op het massacontact van de cinch plug.

En nu?

Luisteren naar al dat mooie zwarte goud. Luister naar je mooiste platen en probeer een indruk te krijgen van de nieuwe aanwinst. De kans is natuurlijk aanwezig dat alles goed is afgesteld, maar het kan ook wezen dat er zaken zijn die toch niet optimaal zijn. Toch moet de draaitafel nu al heel fatsoenlijk klinken.

Voor de liefhebbers volgen hier alvast en paar LP’s waarmee het in ieder geval prettig luisteren is naar je nieuwe draaitafel en die nog zeer goed verkrijgbaar zijn op de markt:

De belangrijkste verbeteringen …

Er zijn een aantal ingrepen die de Thorens nog beter zullen doen klinken en die de investering dubbel en dwars waard zijn, ook als je later mocht besluiten de draaitafel weer te verkopen omdat je een nieuwer model wilt of toch afziet van deze schitterende hobby:

Allereerst is het verstandig om de standaard aansluitkabel waarmee de Thorens wordt aangesloten op de versterker te vervangen door een moderne interlink waar minimaal signaalverlies op kan treden van het toch al zo zwakker signaal dat van het element afkomt. Kabels zijn soms standaard verkrijgbaar om zelf te solderen (binnenin de Torens zit een blokje (zie 4) waar aan de ene kant de dunne draad van de arm op wordt aangesloten en aan de andere kant de interlink die naar de versterker gaat). Ik heb in eerste instantie gekozen om alleen stekkers te monteren aan de originele Thorens kabel, maar deze modificatie gaat binnenkort volgen.

Als je niet handig bent met soldeer kun je dit klusje natuurlijk ook laten uitvoeren door een Hifi zaak.

Als je de interlink vervangt is het ook geen slecht idee te overwegen het netsnoer (zie 6) te vervangen door een afgeschermd exemplaar. Het mooiste gaat dit door een euro ingang aan te brengen.

De vering van een Thorens (zie 2) is van het principe subchassis ophanging. Hoewel dit een beproefde methode is om storende geluiden van de ondergrond te isoleren van de arm/plateau moet je wel uitkijken dat de vering niet blijft doorveren maar enigszins wordt gedempt. Volgens Henk is het daarom goed om stukjes schuimrubber binnen in de veren te doen (schokdempertjes dus). Zodra de vering goed is ingesteld deze fixeren/markeren met een beetje nagellak onderop de veren.

De standaard Thorens bodemplaat van hardboard is erg gevoelig voor resonanties. Volgens Henk bereik je een beter resultaat door deze bodemplaat te vervangen door een 18mm dik model van MDF (laten zagen door de bouwmarkt!). Deze plaat MDF kan daarna in de juiste kleur worden gespoten en eventueel voorzien van 4 spikes/kegels aan de onderkant zodat er een goed maar minimaal contact is met de ondergrond. Het staat ook veel mooier natuurlijk. Zelf zagen raad ik uit ervaring af als je niet zeer nauwkeurig kan werken; kleine oneffenheden moeten volledig worden weggewerkt anders zie je deze dubbel zo goed na het spuiten :-) Ik heb hier ervaring mee en ga de volgende laten zagen...

Voor een nog betere demping adviseert Henk om stroken lood-bitumen te plaaken op de onderplaat en eventueel op delen binnenin het chassis. Kijk uit met het plakken van lood-bitumen op delen van het sub-chassis aangezien dit de afstelling van de vering absoluut beinvloedt, dus die dienen daarna te worden nagesteld. (Tevens werd ik door iemand gewaarschuwd voor lood-bitumen, het zou nogal giftig zijn!)

En om het allerbelangrijkste maar te bewaren voor het laatst: Laat de naald/element eens nakijken of nog beter, breng de gehele draaitafel eens naar Sneek voor een check-up. Het afstellen van een element is werk voor een expert en is nagenoeg zelf thuis niet te doen zonder de vereiste hulpmiddelen (scoop, spiegeltjes, schablonen) en de juiste ervaring. Opnieuw afstellen van het element levert het ultieme plezier en zorgt ervoor dat iedere draaitafel op de top van z'n kunnen speelt. Grote kans overigens dat je bij het beluisteren van een aantal niet al te dure elementen direkt de sprong maakt om direkt ook een beter element in de Thorens te laten zetten en dit af te laten stellen. De keuze van het element is afhankelijk van de arm die op de draaitafel zit, je smaak en je budget. Dus onderstaande lijst gold voor mijn TD-166 met TP-16 arm, deze heeft een grote shell waar het element in wordt gemonteerd en deze is geschikt voor high-output MC elementen.

Goede elementen voor mijn TD-166 zijn ondermeer:

Er is een keuze gemaakt: Een Audio Tecnica AT-110 MM element is voor het moment een prima keuze. Uiteindelijk komt er misschien een beter MC elemenent in de Thorens, maar voorlopig klinkt de AT-110 zeker niet verkeerd. Henk heeft het element weer super afgesteld, en na een periode van inspelen draait de combinatie tot volle tevredenheid.

De Tweede Ronde

“Voor mij zit het er nu wel zo’n beetje op” dacht ik, maar nadat er eerst een nieuw element in de Thorens was gekomen heeft Dimitri van Audio Selectief nog wat stroken bitumen aan de onderkant van de Thorens geplakt. Dat was wel even wat andere koek.. Zolangzamerhand begint de Thorens rustiger te klinken en is hij minder gevoelig voor (eigen)resonanties.  Op de foto hiernaast is goed te zien hoe er twee plakken bitumen onder het subchassis zijn geplaats. Zoals ook al eerder gezegd: Na twee van die plakken wel checken of het subchassis nog horizontaal ligt en of de vering nog steeds goed is ingesteld. Bij mijn Thorens viel dat mee..

Thuisgekomen kreeg ik de smaak zelf ook weer te pakken. Omdat ik met plannen rondloop om de Hifiset in de werkkamer totaal op basis van buizen te gaan inrichten wilde ik ook de Thorens toch nog eens onder handen nemen.

Een paar weken geleden heb ik daarom de bodemplaat nog eens vervangen door een exemplaar van MDF die door de bouwmarkt op maat werd gezaagd. Het eerste exemplaar had ik zelf gezaagd van multiplex, en hoewel ik best wel mooi gereedschap heb wordt het resultaat nooit zo strak als een mooie zaagmachine. Totale kosten nog geen Hfl 5.00 voor twee onderplaten dus daar moet je je gereedschap niet bot voor laten worden.

Na het boren van de gaten in de onderkant en het frezen van de draaddoorvoer wordt de nieuwe onderplaat nog eens voorzien van inslagmoeren M5. Deze inslagmoeren zorgen ervoor dat er onderaan de draaitafel spikes bevestigd kunnen worden. Via een bekende hifizaak in de buurt heb ik 4 ‘oude’ spikes van speakers op de kop getikt die prima pastten in de inslagmoeren.

Na ook nog eens 4 bijbehorende dopjes ter bescherming van de ondergrond onder de spikes te hebben gelegd staat de Thorens super stabiel en is hij nog ongevoeliger voor trillingen van de ondergrond geworden.

Tenslotte heb ik de vaste interlink verwijderd en vervangen door twee cinch bussen aan de achterzijde van de Thorens. Eigenljk een onderschat karweitje door mij, waarschijnlijk omdat ik de verkeerde busjes had: Deze waren duielijk ontworpen voor een metalen chassis van max. 1mm dikte en geen spaanplaten achterkant van 1 cm dik. Met behulp van een boor en enig werk met de frees werd ook hier voldoende ruimte gemaakt en is de draaitafel nu voorzien twee fraaie uitgangen.

Ben je nou ooit klaar?

Voor wie nog niet genoeg heeft biedt de Thorens nog mogelijkheden te over om nog verder te gaan op weg naar het ultieme muzikale walhalla.

Een aantal speciale Thorens modellen waren al van fabriekswege voorzien van een SME arm, maar er zijn er ook genoeg die naderhand door hun eigenaar zijn opgewaardeerd. Tweedehands Thorens' met een SME arm worden regelmatig aangeboden op marktplaats, ibazar/Ebay etc. maar ook losse SME armen zijn als je een beetje zoekt nog verkrijgbaar. Veel voorkomende modellen zijn:

De keuze van een goed element bij zo'n arm is zeker zo kritisch als bij een standaard arm.

En in mijn geval zou ik de interne interlink ook nog even moeten vervangen door een beter exemplaar, en hier ga ik dus ook naar op zoek. Binnenkort loop ik wel tegen 20 cm mooie kabel aan en dan vervang ik ook het laatste ztukje van de oude Thorens interlink.

Nawoord …

Voor mijn Thorens, die een mooie plaats krijgt op m'n studeerkamer vind ik het wel mooi geweest, tenslotte staat er beneden ook een mooie Clearaudio Champion voor het serieuze luisteren. Maar mocht je zelf wel interesse hebben in het verder opwaarderen van je draaitafel, neem dan conact op met Henk van Audioselectief in Sneek, hij vindt het fantastisch om je verder met zoeken, tunen en afstellen van de draaitafel.

Augustus 2001, Maarten

Last Updated November 11, 2001