Platenspeler.Com |
 |
Platenspeler.Com |
|
GeenKloon?
Waar gaat dit project nu helemaal over vraag je je wellicht af. Enige tijd geleden startte er een nieuw forum in Nederland, het High-End forum van Audio-Cube. Het wordt gerund door twee (?) enthousiaste hifi liefhebbers die middels hun portal een high-end community wilden beginnen.
Ook leveren ze uit liefhebberij hifi componenten die in Nederland nog niet zo bekend zijn. De heren doen de import van 47-labs apparatuur uit Japan, inclusief alle douane formaliteiten en andere zaken (garantie afhandeling) uit liefhebberij en willen er naar verluid niet aan verdienen. Nou werk ik ook voor m'n lol, maar toch wil ik een eerlijk deel verdienen aan m'n inspanningen. Ik kan me niet voorstellen dat beide heren dit als vrijwilligerswerk doen, maar ja, hun keuze.
In zo'n geval zou ik gezorgd hebben er toch zelf een rechtvaardige marge voor gekregen te hebben, tenslotte is het een hoop werk en Kimura San van 47-Laboratories doet het ook niet voor niets en krijgt via de heren wel een stuk "smoel" in Nederland. En ja mag ook best zeggen dat je er aan verdient toch? Lekker duidelijk, en iedereen snapt waar-ie aan toe is. En enige marge zit er wel, want in de USA verkoopt men de combi 4706 Gaincard en 4700 Power Humpty voor $2750 (inclusief 19% BTW/invoerrechten is dat €3275) en in Nederland kost deze inclusief BTW €4000 bij een 1:1 koers van euro en dollar.
Maar daar gaat het niet zozeer om, het merk 47 Laboratories levert een aantal HiFi componenten die uitblinken door een enorm minimalisme. De versterker, de 4700 Gaincard, bestaat bijvoorbeeld uit twee door de front-plaat bijeengehouden kastjes met daarin een minimale hoeveelheid elektronica en aan de voorkant bevindt zich per kastje 1 stappenregelaar voor het volume. Achter op de kastjes zit 1 ingang (cinch) en 1 luidspreker uitgang. In de kast zit een power op-amp, een versterker in een chip, die 25 tot 50 Watt uitgangsvermogen levert afhankelijk van de gekozen uitvoering.
Voor
wie dacht er hier ook een voeding bij te krijgen komt bedrogen uit, de voeding
heet 4700 Power Humpty en is een ronde aluminium ton met een trafo, gelijkrichter
en minimale afvlakking.
Het geheel wekt dus de indruk te maken te zijn met een minimum aan materiaal. Toch vraagt men voor de versterker €1800 en voor de power-supply €2200.
Hij ziet er overigens wel heel mooi uit... (Image komt van de site van Sakura Systems)
Logisch dat er inmiddels wereldwijd een aantal zelfbouwers bezig
zijn om zelf ook een Gainclone te maken. Natuurlijk wordt het nooit een echte
Gaincard, want dan moet je die kopen. Maar nabouwen is wel uitdagend, tenslotte
vraag je je af of het mogelijk is om het origineel ook muziekaal na te bouwen.
En waar je meestal moeite hebt om iets na te bouwen middels reverse engineering
omdat de complexiteit intern te groot is, kun je er hier van uitgaan dat ieder
kanaal van de Gaincard is opgebouwd uit 9 componenten (dat vertellen ze zelf
op de homepage) en dat beperkt het aantal variabelen dus aanzienlijk.
Op het moment dat ik de eerste versie van deze pagina schrijf heb ik totaal nog geen ervaring met het origineel, en dus weet ik niet eens wat ik ga nabouwen. Maakt me ook niet uit, hobby is hobby en als ik straks de versterker af heb neem ik wellicht de uitnodiging van AudioCube aan om met mijn GeenKloon? onder de arm te gaan luisteren en vergelijken in hun "winkel". En als de 4706 Gaincard tig keer beter klinkt dan m'n GeenKloon? dan vind ik dat geen bezwaar maar geeft het wellicht een stuk onderbouwing voor de prijsvoering, het design en de gekozen componenten.
Ondertussen heb is samen met iemand van hear.nl ook de uitdaging aangenomen en worden er meerdere Gainclone versies in elkaar gezet (zie het onderwerp: Wie bouwt de mooiste Gainclone op hear.nl).
Het
schema van een Gainclone versterker is buitengewoon simpel. Op de site van National.com
staan bijvoorbeeld de datasheets van de LM3875
en LM1875 in PDF download
formaat en hier staat ook het schema van een Gainclone eigenlijk goed beschreven.
Er zijn twee methodes om een PowerOpamp aan te sluiten, middels een Positieve
en Negatieve voedingsspanning die symmetrisch is t.o.v. de Gnd en een "Single
Supply variant" De symmetrische variant is de meest eenvoudige om te bouwen
en deze wordt ook door Kimura San gebruikt (anders kwam hij boven de 9 componenten).
Craig houdt op z'n Gainhome pagina een andere nummering van de componenten aan, en omwille van de leesbaarheid zal ik deze nummering ook gebruiken, en tevens even de schema's hieronder weergeven.
Wat heb je minimaal nodig om een GainClone in elkaar te zetten.
Allereerst moet je een keuze gaan maken voor een bepaalde power OpAmp. Op internet
zijn voldoende andere 
bouwers
te vinden die hun verhaal hebben opgeschreven, en ik heb besloten me voor de
eerste Kloon te laten leiden door de adviezen van anderen: Geen chip met Mute
nemen, Geen stereo model nemen etc. etc.
Er wordt daarom vrij vaak gewerkt met OpAmps als LM-1875 en LM-3875, en dat ga ik voor mijn versie zeker ook doen. Ik heb me voorgenomen om uit te gaan van de LM3875 om twee redenen:
De originele Gaincard is in elkaar gezet met slecht 9 electronische componenten. Dit zijn weerstanden en Electrolitische condensators. De volgende lijst kun je zo'n beetje aanhouden, ik heb de nummering aangehouden van de officieuze Gainclone homepage:
|
Craig's nummer |
LM1875 |
LM1875 |
LM3875 sheet |
LM3875 Value |
Beschrijving |
| R1 | R3 | 1K | Ri | 1K | gain |
| R2 | R4 | 20K | Rf1 | 20K | gain |
| R3 | R5 | 1 Ohm | ??? | 1 | zobel |
| R4 | R2 | 22K | R1N | 10 K | input impedantie |
|
C1 |
C2 | 22 uF | Ci | 22 uF | |
| C2 | C5 | 0.22 uF | ??? | ??? | zobel |
| C3 | C6 | 100 uF | Cs | ??? | stabilisatie |
| C4 | C7 | 100 uF | Cs | ??? | stabilisatie |
| C5 | C4 | 0.1 uF | n.a. | bypass vd elco | |
| C6 | C3 | 0.1 uF | n.a. | bypass vd elco | |
| C7 | C1 | 2.2 uF | n.a. | koppel C | |
De rijen in bold worden in de literatuur als noodzakelijk aangemerkt. Men denkt ook dat de originele Gaincard slechts deze 8 componenten gebruikt, samen met de OpAmp zelf kom je dan aan een totaal van 9 componenten.
Daarnaast hebben we natuurlijk een aantal andere componenten nodig om een uiteindelijke Gainclone te kunnen maken dit zijn ondermeer:
Tenslotte missen we nog een belangrijke component in het plaatje ...
De voeding van de Gaincard, de 4700 Power Humpty, is naar verluid ook weer super simpel van opbouw. Omdat de meeste OpAmps een zeer goede power rejection hebben kan worden volstaan met een voedig die niet gestabiliseerd is. Dat betekent:
Kimura San heeft kennelijk beloten om geen reserve in de voeding aan te brengen maar een aantal snelle componenten in combinatie met een behoorlijke transformator te gebruiken.
Geheel in de geest van de ontwerper Kimura San ga ik proberen zo weinig mogelijk componenten te gebruiken en toch een aanvaardbaar geluid te produceren. Omdat je prima in een later stadium nog wat componenten kan swappen, maak ik me nog niet te druk over exotische componenten etc.
In eerste instantie wil ik een LM3875 gaan gebruiken voor mijn design. En hoewel er mensen zijn die printcondensatoren gebruiken om de kortste signaalweg (het origineel spreekt van 9mm) te realiseren lijkt het ook zo dat het origineel gebruik maakt van een 5-pins ontwerp en hard-wiring en daar red je het niet met zo'n SMD geval. In ieder geval denk ik erover om "nette" metaalfilmweerstanden en goede condensatoren (Philips, misschien Black gates) te gaan gerbruiken.
|
GainClone |
LM3875 |
LM3875 |
Beschrijving |
| R1 | Ri | 1K | gain, metaalfilm 1% |
| R2 | Rf | 20K | gain, metaalfilm 1% |
| R3 | n.a. | 1 Ohm | zobel, voorkomt oscillatie |
| R4 | n.a. | 22K | ingangs impedantie |
|
C1 |
Ci | 22 uF | ontkoppel C voor -Dc/Gnd |
| C2 | n.a. | 0.22 uF | zobel, voorkomt oscillatie |
| C3 | Cs | 1000 uF | stabilisatie |
| C4 | Cs | 1000 uF | stabilisatie |
Ik ga de GeenKloon in eerste instantie waarschijnlijk als eindversterker schakelen, dat betekent dat ik geen attenuator nodig heb. Of er wel een aan-uit wip-schakelaar op ieder kastje komt weet ik momenteel nog niet. Deze moet in ieder geval dubbel zijn uitgevoerd om zowel de V+ als V- te kunnen schakelen. Omdat de chip een aantal beveiligingen heeft die bij inschakelen en uitschakeling gevaarlijke stromen onderdrukken, hoef je je over extra beveiliging van het aan/uit circuit geen zorgen te maken.
Voor de voeding denk ik een Amplimo/Plitron transformator te gaan gebruiken, u weet wel een donut van 225VA en 2*22 Volt secundair. Heel belangrijk, en te lezen op zowel de pagina van 47labs zelf als op review sites: Voor de 25W en de 50W versies van de 4706 Gaincard worden verschillende condensatoren gebruikt. Voor de 25W gebruikt Junji Kimura 1000 uF en voor de 50W versie 2200 uF. Omdat de 4700 Power Humpty gelijk is voor beide versies van de Gaincard volgt hier logischer wijze uit dat de afvlakking dus in de versterker tegen of op de chip aanzit. Dit betekent dus ook dat aangezien er slechts 9 componenten gebruikt worden (excl. volume regeling) dat de afvlakking in deze 9 zit en dus dat C3, C4 geen 100uF is zoals in de DataSheets staat vermeld maar 1000uF.
Dit maakt de opbouw van de voeding ook nog eens zeeeeeer eenvoudig. We hebben een trafo en 4 diodes nodig, en eventueel wat je er zelf nog stiekum tussen wilt plaatsen, maar niet meer. De originele trafo in de 4700 Power Humpty is een moeilijk verkrijgbaar type (170VA) en dus gebruik ik een iets oversized Plitron.
Op de volgende pagina's kun je nog veel meer lezen over de Gainclone en over het origineel.
| ^^ Terug naar DIY Pagina ^^ |
Pagina 2; Bouwen >>
|
© Maarten@Platenspeler.com, August 2002